Προβολή πηγαίου κώδικα για τη σελίδα Ηλεκτρόνιο

{{πηγές|15|03|2013}}
{{Πληροφορίες σωματιδίου
| όνομα = Ηλεκτρόνιο
| εικόνα = Crookes tube-in use-lateral view-standing cross prPNr°11.jpg
| λεζάντα = Τα πειράματα με σωλήνα Crookes δείχνουν τη σωματιδιακή φύση των ηλεκτρονίων. Σε αυτήν την εικόνα φαίνεται ένας στόχος σε σχήμα σταυρού Μάλτας να βάλλεται από ηλεκτρόνια και να προβάλλεται στην εμπρόσθια όψη του σωλήνα.<ref name="Dahl1997"></ref>
| σύνθεση = [[Στοιχειώδες σωμάτιο]]<ref name="prl50">{{cite journal| last = Eichten | first = E.J.| last2 = Peskin | first2 = M.E.| last3 = Peskin | first3 = M.| year = 1983| title = New Tests for Quark and Lepton Substructure| journal = [[Physical Review Letters]]| volume = 50 | pages = 811–814 | issue = 11| doi = 10.1103/PhysRevLett.50.811 | bibcode=1983PhRvL..50..811E}}</ref>
| στατιστική = [[Φερμιόνιο|Φερμιονική]]
| γενιά = Πρώτη
| αλληλεπίδραση = [[Βαρύτητα|Βαρυτική]], [[Ηλεκτρομαγνητισμός|ηλεκτρομαγνητική]] και [[Ασθενής αλληλεπίδραση|ασθενής πυρηνική δύναμη]]
| αντισωματίδιο = [[Ποζιτρόνιο]]
| προβλέφθηκε_θεωρητικά = [[Richard Laming]] (1838–1851),<ref name="farrar">{{cite journal| last = Farrar | first = W.V.| year = 1969| title = Richard Laming and the Coal-Gas Industry, with His Views on the Structure of Matter| journal = [[Annals of Science]]| volume = 25 | pages = 243–254| doi =10.1080/00033796900200141| issue = 3}}</ref><br>[[George Johnstone Stoney|G. Johnstone Stoney]] (1874) και άλλους.<ref name="arabatzis">{{cite book| last = Arabatzis | first = T.| year = 2006| title = Representing Electrons: A Biographical Approach to Theoretical Entities| url = http://books.google.com/?id=rZHT-chpLmAC&pg=PA70| pages = 70–74| publisher = [[University of Chicago Press]]| isbn = 0-226-02421-0}}</ref><ref name="buchwald1"></ref>
| ανακαλύφθηκε = [[Τζόζεφ Τζον Τόμσον]]<ref name="thomson">{{cite journal| last = Thomson | first = J.J.| year = 1897| title = Cathode Rays| url = http://web.lemoyne.edu/~GIUNTA/thomson1897.html| journal = [[Philosophical Magazine]]| volume = 44 | page = 293| doi = 10.1080/14786449708621070| issue = 269}}</ref> (1897)
| σύμβολο = e<sup>-</sup>, β<sup>-</sup>
| μάζα = 9.10938291(40)&nbsp;×&nbsp;10<sup>-31</sup>&nbsp;[[Χιλιόγραμμο|kg]]<ref name="2010 CODATA" /><br />5.4857990946(22)&nbsp;×&nbsp;10<sup>-4</sup>&nbsp;[[Ατομική μονάδα μάζας|u]]<ref name="2010 CODATA" /><br />0.510998928(11)&nbsp;[[Ηλεκτρονιοβόλτ|MeV/c2]]<ref name="2010 CODATA"/>
| μέση_ζωή = > 6.6&nbsp;×&nbsp;10<sup>28</sup> [[Έτος|έτη]]<ref name="2014 CODATA">{{cite journal
| author = Agostini M. et al. ([[Borexino]] Coll.) 
| year = 2015
| title = Test of Electric Charge Conservation with Borexino
| url = http://link.aps.org/doi/10.1103/PhysRevLett.115.231802
| journal = [[Physical Review Letters]]
| volume = 115 | issue = 23 | pages = 231802
| doi = 10.1103/PhysRevLett.115.231802
| bibcode = 2015PhRvL.115w1802A
| arxiv = 1509.01223
| pmid=26684111
}}</ref>
| ηλεκτρικό_φορτίο = -1&nbsp;[[Στοιχειώδες φορτίο|e]]<br />-1.602176565(35)&nbsp;×&nbsp;10<sup>-19</sup>&nbsp;[[Κουλόμπ (μονάδα μέτρησης)|Cb]]<ref name="2010 CODATA">P.J. Mohr, B.N. Taylor, and D.B. Newell (2011), "The 2010 CODATA Recommended Values of the Fundamental Physical Constants" (Web Version 6.0). This database was developed by J. Baker, M. Douma, and S. Kotochigova. Available: http://physics.nist.gov/constants [Thursday, 02-Jun-2011 21:00:12 EDT]. National Institute of Standards and Technology, Gaithersburg, MD 20899.</ref><br />-4.80320451(10)&nbsp;×&nbsp;10<sup>-10</sup>&nbsp;esu
| ακτίνα_φορτίου = 
| ηλεκτρική_διπολική_ροπή = 
| ηλεκτρική_πολωσιμότητα = 
| μαγνητική_ροπή = −1.00115965218076(27)&nbsp;[[Μαγνητόνη του Μπορ|μ<sub>B</sub>]]<ref name="2010 CODATA" />
| μαγνητική_πολωσιμότητα = 
| σπιν = ½
| λεπτονικός_αριθμός =
}}
Το '''ηλεκτρόνιο''' είναι ένα από τα θεμελιώδη υποατομικά [[σωματίδιο|σωματίδια]] της [[ύλη]]ς, το οποίο φέρει αρνητικό [[ηλεκτρικό φορτίο]]. Είναι [[λεπτόνιο]] με [[σπιν]] 1/2 και [[μάζα]] 1,836 × 10<sup>3</sup> φορές μικρότερη από το [[πρωτόνιο]]. 

Τα ηλεκτρόνια μαζί με τους [[ατομικός πυρήνας|ατομικούς πυρήνες]] σχηματίζουν τα [[άτομο|άτομα]]. Τα ηλεκτρόνια μπορεί να θεωρηθεί πως περιστρέφονται ταχύτατα γύρω από τον πυρήνα των ατόμων σε συγκεκριμένες, ομοεστιακές και μη συμπίπτουσες [[ενέργεια|ενεργειακές]] [[τροχιά|τροχιές]], τις [[ηλεκτρονική στιβάδα|στιβάδες]], όπως περιστρέφονται οι [[πλανήτης|πλανήτες]] σε ένα [[ηλιακό σύστημα]]. Ο εκάστοτε αριθμός και η διάταξη των ηλεκτρονίων στις ατομικές ενεργειακές στιβάδες καθορίζουν τις χημικές ιδιότητες των [[χημικό στοιχείο|στοιχείων]], ενώ η παγίδευσή τους σε τροχιές γύρω από πυρήνες και γειτονικών ατόμων, σε επιτρεπόμενες στιβάδες, δημιουργεί τους [[χημικός δεσμός|χημικούς δεσμούς]].

Σήμερα δεν θεωρείται πως τα ηλεκτρόνια περιφέρονται πραγματικά στις τροχιές που καθορίζουν ενεργειακά οι στιβάδες αλλά πως βρίσκονται σε θέσεις που δεν είναι δυνατό να είναι απόλυτα γνωστές και έχουν σχήμα νέφους πιθανοτήτων. Ακόμα και στην περίπτωση που έχουμε ένα ηλεκτρόνιο γύρω από ένα πρωτόνιο, (δηλαδή σε ένα άτομο [[υδρογόνο|υδρογόνου]]), το ηλεκτρόνιο περιγράφεται ως ένα νέφος [[Πιθανότητα|πιθανοτήτων]] γύρω από τον πυρήνα που είναι πιο πυκνό κοντά στην απόσταση της στιβάδας που του αναλογεί ενεργειακά.

Η ροή [[ελεύθερο ηλεκτρόνιο|ηλεκτρονίων]] μέσω [[αγωγός|αγωγού]] δημιουργεί το [[ηλεκτρικό ρεύμα]].

== Ιδιότητες ==

Το ηλεκτρόνιο έχει το μικρότερο, ελεύθερο στη φύση, γνωστό ηλεκτρικό φορτίο: 2,803 × 10 <sup>−10</sup> [[ηλεκτροστατική μονάδα|ηλεκτροστατικές μονάδες]], ή 1,602 × 10<sup>−19</sup> [[Κουλόμπ (μονάδα μέτρησης)|κουλόμπ]]. Η μάζα του είναι 9,1094 × 10<sup>−31</sup> [[χιλιόγραμμο|χιλιόγραμμα]]. Αν το ηλεκτρόνιο θεωρηθεί [[σφαίρα]] η λεγόμενη κλασικιστική ακτίνα του σύμφωνα με τη [[ειδική θεωρία της σχετικότητας|σχετικιστική φυσική]] και αγνοώντας τις [[κβαντομηχανική|κβαντομηχανικές]] επιδράσεις ισούται με <math>10^{-15}m</math><ref name="σημειώσεις υλικών">{{cite book|author1=Κωνσταντίνος Θ. Δέρβος|author2=Παναγιώτα Βασιλείου |title=Εισαγωγή στα υλικά Σημειώσεις |publisher=Εθνικό Μετσόβιο Πολυτεχνείο |location=Αθήνα |year=2009 |page=14 |chapter=1.2.1 Δομή }} Στο βιβλίο αναφέρεται ότι η τάξη μεγέθους του ηλεκτρονίου είναι 10<sup>-15</sup>m.''</ref>, αν και πειράματα της κβαντομηχανικής έδειξαν ότι η πραγματική ενδεχόμενη ακτίνα του αν θεωρηθεί [[μπάλα]] είναι πολύ μικρότερη, της τάξης μεγέθους των <math>10^{-22}m</math>.

== Ιστορία ==

Ο όρος «ηλεκτρόνιο» χρησιμοποιήθηκε για πρώτη φορά το 1891 από τον [[Τζορτζ Τζονστόουν Στόνι]], ο οποίος τον παρήγαγε από τον όρο «[[Νόμος του Κουλόμπ|ηλεκτρική δύναμη]]» που είχε ορίσει περίπου 300 χρόνια πριν ο [[Γουίλιαμ Γκίλμπερτ]]. Ο Γκίλμπερτ μελέτησε τον [[στατικός ηλεκτρισμός|στατικό ηλεκτρισμό]] χρησιμοποιώντας [[ήλεκτρο]], απ' όπου και όρισε τη σχετική δύναμη.

Το ηλεκτρόνιο ανακαλύφθηκε πειραματικά το 1894 από τον [[Τζόζεφ Τζον Τόμσον]] στο [[εργαστήριο Κάβεντις]] του [[Κέμπριτζ]], μετρώντας το λόγο φορτίου/μάζας του ηλεκτρονίου. Τα αποτελέσματα της έρευνάς του παρουσιάστηκαν για πρώτη φορά στο Βασιλικό Ινστιτούτο της [[Μεγάλη Βρετανία|Μεγάλης Βρετανίας]] την Παρασκευή 30 Απριλίου του 1897. Για την ανακάλυψή του αυτή, ο Τόμσον βραβεύτηκε με το [[Νόμπελ Φυσικής]] το 1906.

Το 1909, ο [[Ρόμπερτ Μίλικαν]] μέτρησε το φορτίο του ηλεκτρονίου με το [[πείραμα των σταγονιδίων λαδιού]] και έδειξε ότι το [[ηλεκτρικό φορτίο]] είναι [[κβάντωση|κβαντωμένο]], δηλαδή εμφανίζεται στη φύση σε διακριτές ποσότητες.

== Παραπομπές ==
<references />

== Δείτε επίσης ==
{{Πύλη|Φυσική}}
* [[Ελεύθερα ηλεκτρόνια]]
* [[Ηλεκτρικό ρεύμα]]
* [[Ποζιτρόνιο]]

== Εξωτερικοί σύνδεσμοι ==
{{βικιλεξικό}}
{{Commons category}}
* {{cite web
 | title = The Discovery of the Electron
 | publisher = [[American Institute of Physics]]
 | department = Center for History of Physics
 | url = http://www.aip.org/history/electron/
 | accessdate = 2022-02-16
 | archive-date = 2008-03-16
 | archive-url = https://web.archive.org/web/20080316233916/http://www.aip.org/history/electron/
 | url-status = dead
 }}

* {{cite web
 | title = Particle Data Group
 | publisher = University of California
 | url = http://pdg.lbl.gov/
}}

* {{cite book
 | last1 = Bock | first1 = R.K.
 | last2 = Vasilescu | first2 = A.
 | title = The Particle Detector BriefBook
 | publisher = Springer | edition = 14th | year = 1998
 | isbn = 978-3-540-64120-9
 | url = https://physics.web.cern.ch/ParticleDetector/BriefBook/
}}

* {{cite web
 |last=Copeland |first=Ed
 |title=Spherical Electron
 |url=http://www.sixtysymbols.com/videos/electron_sphere.htm
 |website=Sixty Symbols
 |publisher=Brady Haran for the University of Nottingham
}}


{{Στοιχειώδη σωμάτια}}
{{Authority control}}
{{φυσικ}}

[[Κατηγορία:Ηλεκτρισμός]]
[[Κατηγορία:Στοιχειώδη σωμάτια]]
[[Κατηγορία:Λεπτόνια]]
[[Κατηγορία:Ηλεκτρόνιο| ]]